Komory napowietrzania osadu czynnego spełniają wiele istotnych funkcji. Muszą zapewniać właściwy czas przepływu ścieków, odpowiednią intensywność napowietrzania i co za tym idzie - mieszanie osadu i ścieków (powodujące zawieszenie kłaczków i niedopuszczenie do ich osiadania na dnie).
Powyższe wymagania mogą być spełnione tylko przez projektowanie zbiorników o odpowiednich kształtach i gabarytach oraz właściwe zamontowanie urządzeń napowietrzających.
Spośród rozmaitych istniejących typów komór napowietrzania najczęściej są stosowane następujące, które zostały opisane w dalszej częsci artykułu.
1. Komory przedmuchiwane powietrzem sprężonym (aerotanki)
Powietrze sprężone doprowadza się przez porowate płyty (tzw. filtrosy lub dyfuzory), umieszczone w bruzdach równomiernie na całej powierzchni dna bądź wbudowane po jednej stronie dna długiej i wąskiej komory (komora Hurda lub manchesterska), lub też powietrze doprowadza się filtrosami w kształcie rur umieszczonymi powyżej dna. Zawartość komory wiruje wówczas spiralnie.
![]() |
| System napowietrzania sprężonym powietrzem za pomocą dyfuzorów dyskowych. |
![]() |
| Komora cyrkulacyjna Hurda |
Innym przykładem jest wprowadzona przez Fischerströma i Gullströma komora Inka, w której powietrze doprowadza się przez ruszt rurowy z małymi otworami, zanurzony 0,8 m poniżej poziomu ścieków.
![]() |
| Zbiornik z osadem czynnym napowietrzany systemem Inka |
| 1. dopływ ścieków 2. ruszt napowietrzający 3. kanał doprowadzający powietrze 4,5. przegrody cyrkulacyjne |
2. Koryta obiegowe wykonane pierwotnie przez Hawortha w Scheffield jako labirynt wydłużonych, wężowato ukształtowanych koryt. Mieszaninę ścieków i osadów napędzały (i napowietrzały) koła z łopatkami. Do dalszych rozwiązań należą ?rów utleniający” oraz koryta ?Carrousel”. W rowie utleniającym do napowietrzania oraz utrzymania masy ścieków w ruchu służą walce z osadzonymi prętami, które umieszczone są poziomo nad zwierciadłem ścieków albo też wirniki mamutowe. Napowietrzanie i ruch okrężny w rowach Carrousel powodują jeden lub kilka pionowych wirników napowietrzających . W innych przypadkach ruch okrężny wywołują podwodne śmigła. Powietrze wdmuchiwane jest oddzielnie przy dnie.
![]() |
| Schemat rowu cyrkulacyjnego |
| 1. dopływ 2. szczotka 3. odprowadzenie nadmiernego osadu 4. odpływ ścieków oczyszczonych |
3. Komory z wirnikami
W komorach z wirnikami Bolton lub Simplex zastosowano centralną rurę z wirnikiem, który podnosi mieszaninę osadu czynnego ze ściekami z dna komory i rozbryzguje ją na powierzchnię. Czas mieszania w komorze przy dobrej sprawności rozbryzgowej wirnika można ograniczyć do 2h. Czas wymieszania zawartości zbiornika wynosi 5 min.
![]() |
| Schemat ruchu ścieków w zbiorniku z osadem czynnym napowietrzanym wg systemu Simplex |
4. Komora Kessenera
Ścieki miesza się i napowietrza za pomocą szczotek walcowych umieszczonych przy powierzchni ścieków wzdłuż podłużnej ściany komory. Usprawnieniem procesu są osłony Pasveera. Dalszym usprawnieniem wirników szczotkowych są wirniki z płaskowników i wirniki mamutowe. Przy tym ostatnim można uzyskać 7kg O2 /m wirnika (przy jego średnicy lm/godzinę). Jednak optimum eksploatacyjne jest przy niższych sprawnościach.
![]() |
| Nowoczesny kształt zbiornika Kessenera (przekrój pop.) oraz schemat konstrukcji klasycznej szczotki Kessenera |
5. Komory z mieszadłem i dodatkowym napowietrzaniem
Wydłużona komora zaopatrzona jest w mieszadło osadzone na podłużnej osi. Powietrze wtłacza się wzdłuż jednej ściany komory. Ten rodzaj konstrukcji może być brany pod uwagę, jeżeli doprowadzana ilość powietrza sprężonego nie wystarcza do mieszania i cyrkulowania zawartości komory. Mieszadło obraca się w kierunku przeciwnym do ruchu cieczy wywołanego powietrzem.
![]() |
Wyżej wymieniony podział komór jest ogólny i obrazuje tylko te najczęściej stosowane.
Powyżej wymienione rodzaje komór obrazują, że na efekt napowietrzania i mieszania mają wpływ nie tylko same urządzenia napowietrzające, ale również kształt i wielkość zbiornika oraz sposób i miejsce wmontowania tych urządzeń.
Źródła:
Na podstawie książki ?Kanalizacja miast i oczyszczanie ścieków? Karl i Klaus R. Imhoff Bydgoszcz 1996 r.
Rysunki:
Ignacy Piotrowski, Marek Roman; “Urządzenia do oczyszczania wody i ścieków”; PWN Warszawa 1964
“Kanalizacja miast i oczyszczanie ścieków” Karl i Klaus R. Imhoff; Bydgoszcz 1996r.
Tak, to są ciekawe systemy oczyszczania. Szkoda tylko, że z tak starych źródeł podawane są informacje i tak skąpe. To tylko rzucone tematy. Polecam ciekawsze artykuły Pani mgr inż.Michaliny Górskiej
Ja użytkuję przydomową oczyszczalnie ścieków z napowietrzaniem osadu czynnego od 2004r i obecnie chciałbym sam ją udoskonalić zwiększyć niezawodność z jednoczesnym zmniejszeniem nadzoru. Są już nowsze rozwiązania .
A ja dostaje super artykuł z 1996r
Akwatech zamieszcza takie super artykuły a nie odpowiada na zapytanie ? gdzie można kupić dyfuzor i pompę podnośnikową
Bardzo ostre słowa w kierunku Akwatechu. Nie mogę się z nimi zgodzić. Jestem ich klientem od wielu lat i zawsze reagują na zapytania w szybkim czasie, służą fachową poradą. Jest to naprawdę solidna firma.
Od autorki artykułu otrzymałem dodatkowe wyjaśnienia.
Zrozumiałe i przepraszam.
Bardzo ciekawy artykuł. Przeglądając jednak również inne strony internetowe nasunęło mi się nurtujące mnie pytanie pytanie: czy mogę używać jako równoznaczne określenia dyfuzory i filtrosy, czy też może filtrosy są rodzajem dyfuzorów? Bedę bardzo wdzięczna za odpowiedź
Zarówno filtrosy i dyfuzory – spełniają takie same funkcje – czyli napowietrzania drobnopęcherzykowego.
Filtrosy to potoczna nazwa dyfuzorów ze spieków. Mają inną budowę – wytwarza się je z materiału ziarnistego i lepiszcza. Natomiast podstawą dyfuzora standardowego jest rękaw perforowany z membraną EPDM, silikonową lub z innej mieszanki gumowej.